Przewodniki

Choroby kukurydzy

Najczęstsze choroby kukurydzy oraz szkodniki to głównie głownia kukurydzy, ptaki, ślimaki i mszyce, a także częściowo puste kolby spowodowane słabym zapyleniem. W tym poradniku wyjaśniam, jak rozpoznać te problemy i co zrobić, aby zapobiegać różnym chorobom kukurydzy oraz atakom szkodników.

Dlaczego pojawiają się choroby kukurydzy?

Choroby kukurydzy i szkodniki nie pojawiają się przypadkowo. Zwykle mają związek z warunkami uprawy. Kluczowe są: odpowiednia temperatura, wilgotność, dostęp do składników pokarmowych i dobra jakość ziemi. Jeśli rośliny rosną zbyt gęsto, w podmokłej glebie lub podlewane są nieregularnie, łatwo stają się podatne na choroby.

Zdrowa kukurydza jest dość odporna. To rośliny zestresowane najczęściej padają ofiarą chorób i szkodników. Więcej na temat podlewania kukurydzy przeczytasz tutaj i o nawożeniu kukurydzy tutaj — warto zgłębić te tematy, by uprawa była bardziej udana.

Głownia kukurydzy (Ustilago maydis)

Najbardziej znaną chorobą kukurydzy jest głownia kukurydzy (obecnie określana również jako Mycosarcoma maydis). Grzyb ten tworzy duże, szare lub czarne narośle na kolbach, łodygach i liściach. Wewnątrz narośli zbiera się czarny pył zarodnikowy — gdy narośle pękają, grzyb się rozprzestrzenia.

Grzyb wnika zwykle przez rany powstałe na roślinie po gradzie, silnym wietrze lub podczas pielenia. Szczególnie narażone są rośliny osłabione, np. przesuszeniem. Zarodniki mogą przetrwać w ziemi lub na szczątkach roślinnych przez kilka lat.

Jak zapobiegać głowni kukurydzy:

Usuwaj od razu porażone części i wyrzucaj je do śmieci, nigdy na kompost.
Uważaj podczas pielenia i pielęgnacji, by nie uszkadzać roślin.
Stosuj zmianowanie, by nie uprawiać kukurydzy w tym samym miejscu przez kilka sezonów.
Zapewnij regularne podlewanie – stres suszowy zwiększa ryzyko choroby.

Plamistości liści i inne choroby grzybowe kukurydzy

Plamistość liści kukurydzy objawia się małymi, podłużnymi, brązowymi lub szarymi plamami. Plamy powiększają się i mogą prowadzić do zasychania całych liści od dołu. Grzyby rozwijają się w ciepłej i wilgotnej pogodzie, a ich zarodniki przetrwają na resztkach roślin w ziemi. Zapobieganie wygląda podobnie jak przy głowni kukurydzy: usuwaj chore liście, unikaj zraszania roślin od góry i zapewnij odpowiedni odstęp między roślinami.

Fuzarioza i zgnilizna kolb objawiają się czerwonawym, różowym lub białawym nalotem pleśni na kolbach – najczęściej w wilgotne, deszczowe lata. Choroba zwykle zaczyna się od pojedynczych ziaren, a potem zajmuje coraz większe fragmenty kolby, która z czasem robi się miękka i przebarwiona. Niektóre szczepy Fusarium wydzielają toksyny (mykotoksyny), które czynią kolby niebezpiecznymi zarówno do spożycia przez ludzi, jak i na paszę. Takie kolby należy zawsze wyrzucać – nie nadają się ani do jedzenia, ani na nasiona.

Szkodniki w kukurydzy

Ptaki

Wrony, szpaki i inne ptaki to jedni z najgroźniejszych szkodników kukurydzy. Mogą wyciągać młode siewki, by zjeść napęczniałe nasiono, albo dziobią dojrzałe kolby, przez co ułatwiają rozwój chorób. Objawy są widoczne: wykopane z korzeniami rośliny lub nadgryzione, poszarpane kolby od góry.

Jak zapobiegać szkodom wyrządzanym przez ptaki:

Przykryj grządkę siatką przeciw ptakom na pierwsze tygodnie po wysiewie.
Ustaw patyki z taśmami lub odblaskami, które odstraszają ptaki.
Wysiewaj kukurydzę w domu i sadź na zewnątrz większe rozsadzone już rośliny – są mniej atrakcyjne dla ptaków.

Ślimaki

Ślimaki uwielbiają młode rośliny kukurydzy i potrafią zniszczyć cały rządek w jedną noc. Ich obecność poznasz po dziurach w liściach i srebrzystych śluzowatych śladach.

Jak zapobiegać ślimakom:

Zbieraj ślimaki wieczorem lub wcześnie rano.
Skorzystaj z naszej pułapki na ślimaki lub otocz grządkę taśmą miedzianą.
Dbaj o czystość w ogrodzie – usuń deski, liście i inne kryjówki.

Mszyce na kukurydzy

To małe zielone lub czarne owady zbierające się w koloniach na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wysysają soki z rośliny, pozostawiając kleistą spadź – przyciąga ona grzyby i mrówki. Silne opanowanie przez mszyce osłabia roślinę i zmniejsza plon.

Spłucz szkodniki silnym strumieniem wody.
Przyciągnij biedronki i bzygi, sadząc w pobliżu rośliny takie jak nagietek czy ogórecznik.
Przy dużej liczbie mszyc sprawdź produkty z kategorii przeciw owadom.

Omacnica prosowianka (gąsienice kukurydzy)

Omacnica prosowianka, znana też jako gąsienica kukurydzy (Ostrinia nubilalis), to rozpowszechniony szkodnik kukurydzy. Larwy wgryzają się w łodygi i kolby, drążąc w nich korytarze. Ślady obecności to małe otwory z brunatnymi trocinami u wejścia; silnie porażone łodygi łamią się na wietrze.

Larwy zimują wewnątrz starych łodyg kukurydzy, a dorosłe motyle pojawiają się pod koniec wiosny i szybko składają jaja na młodych roślinach. Po kilku tygodniach wylęgają się larwy i zaczynają się wgryzać w rośliny.

Jak zapobiegać omacnicy prosowiance:

Jesienią lub najpóźniej wczesną wiosną usuń wszystkie resztki łodyg, by larwy nie zimowały w ogrodzie.
Nie uprawiaj kukurydzy w tym samym miejscu przez kolejne lata.
Jeśli zauważysz lokalne porażenie, usuń i wyrzuć zainfekowane części w śmieci (nie na kompost).

Puste kolby i niepełne zapylenie

To nie choroba, ale jeden z najczęstszych problemów w uprawie kukurydzy — kolby wypełnione tylko częściowo. Najczęstsza przyczyna to niewłaściwe zapylenie. Kukurydza jest zapylana przez wiatr: pyłek z wiechy na szczycie rośliny musi opaść na nitki „włosów”, z których każda prowadzi do pojedynczego ziarna.

Jeśli kukurydza rośnie tylko w jednym rzędzie lub zbyt luźno, większość pyłku zostanie rozwiana, zanim trafi na kolbę i ziarniaki się nie rozwiną. Z tego względu najlepiej zakładać kukurydzę w kwadratowych blokach co najmniej 4 x 4 rośliny.