Przewodniki

Choroby pasternaku

Pasternak to warzywo korzeniowe znane ze swojej odporności i wytrzymałości, ale nawet ono może czasem sprawiać problemy. Choroby pasternaku, takie jak parch pasternaku, sucha zgnilizna wierzchołkowa (niedobór boru) oraz ataki połyśnicy marchwianki to najczęstsze wyzwania, które mogą spotkać ogrodnika. Pod koniec sezonu na liściach mogą pojawić się także choroby grzybowe, w tym mączniak prawdziwy.

Dlaczego pojawiają się choroby pasternaku?

Zdarza się, że choroby pasternaku i szkodniki nie pojawiają się przypadkowo – mają związek z warunkami uprawy. Równowaga pomiędzy wilgocią, powietrzem, wodą i składnikami odżywczymi jest kluczowa. Gdy rośliny rosną zbyt gęsto, w przesuszonej glebie lub otrzymują za dużo azotu, szybciej stają się podatne na infekcje.

Pasternak należy do rodziny selerowatych (Apiaceae), przez co dzieli wiele szkodników i chorób z innymi warzywami z tej grupy, takimi jak marchew, pietruszka czy seler. Dlatego bardzo ważne jest stosowanie płodozmianu i unikanie uprawiania pasternaku oraz jego najbliższych krewnych po sobie na tym samym miejscu przez kilka lat.

Parch pasternaku

Parch pasternaku, wywoływany przez grzyba Itersonilia pastinacae, to jedna z najbardziej charakterystycznych chorób tej rośliny. Na „barku” korzenia pojawiają się ciemne, wklęsłe plamy z pomarańczową lub rdzawą obwódką. Plamy mogą osiągać nawet kilka centymetrów średnicy i sprawiają, że korzenie nie nadają się do długiego przechowywania – choć często wystarczy wyciąć porażoną część i użyć reszty od razu po zbiorze.

Jak zapobiegać parchu pasternaku:

Stosuj płodozmian – uprawiaj pasternak i inne baldaszkowate na tym samym miejscu nie częściej niż co 3–4 lata
Zapewnij dobrą przepuszczalność gleby, bo grzyb najlepiej rozwija się w wilgotnej ziemi
Staraj się utrzymać pH gleby na poziomie 6,5–7 – zbyt kwaśna ziemia sprzyja rozwojowi choroby
Stosuj dobrze przerobiony kompost, unikaj świeżego obornika
Porażone rośliny i liście usuwaj i wyrzucaj do śmietnika, nie na kompost

Sucha zgnilizna wierzchołkowa i niedobór boru u pasternaku

Sucha zgnilizna wierzchołkowa objawia się brunatnymi, gnijącymi plamami w środkowej części szczytu korzenia, podczas gdy reszta korzenia pozostaje zdrowa. Ta choroba to zwykle efekt niedoboru boru – widoczna szczególnie w glebach piaszczystych, o wysokim pH lub po dłuższych okresach suszy, gdy roślina nie może pobierać niezbędnych mikroelementów.

Jak zapobiegać suchej zgniliźnie wierzchołkowej:

Nawadniaj równomiernie przez cały sezon, by roślina mogła łatwo pobierać składniki pokarmowe
Wzbogacaj ziemię o dobrze rozłożony kompost, który naturalnie zawiera niewielkie ilości boru
Jeśli notorycznie pojawia się sucha zgnilizna, zleć badanie zawartości składników w glebie
Utrzymuj pH gleby w zakresie 6,5–7 – wtedy bor jest najlepiej dostępny dla roślin

Jeśli przy zbiorze zauważysz objawy, wystarczy odciąć porażone fragmenty – reszta korzenia pozostaje jadalna, o ile nie widać pleśni ani miękkich, śmierdzących fragmentów.

Połyśnica marchwianka w uprawie pasternaku

Połyśnica marchwianka (Chamaepsila rosae) również atakuje pasternak i inne warzywa baldaszkowate, a jej larwy wygryzają rdzawo-brązowe korytarze wewnątrz korzenia. Szkody najczęściej zauważysz dopiero przy zbiorach, a silne nasilenie szkodnika potrafi zniszczyć znaczną część plonów.

W sezonie pojawiają się 2–3 pokolenia połyśnicy. Pierwszy nalot muchy przypada zwykle na połowę maja – początek czerwca, drugi z kolei jest najczęstszy w lipcu i sierpniu.

Jak zapobiegać połyśnicy marchwiance:

Od siewu aż do zbioru przykrywaj grządki siatką na owady lub agrowłókniną
Sadź pasternak na otwartych, przewiewnych stanowiskach, z dala od wysokiej roślinności
Unikaj świeżego obornika, którego zapach przyciąga muchy
Usuwaj resztki po przerywkach i dobrze dognieć ziemię wokół pozostałych roślin
Stosuj płodozmian minimum 4–5 lat, bo larwy i poczwarki potrafią zimować w glebie

Szczegółowo o biologii i metodach zwalczania przeczytasz w artykule poświęconym połyśnicy marchwiance – te same zasady sprawdzą się również przy pasternaku.

Mszyce i ślimaki na pasternaku

Mszyce mogą pojawić się na liściach pasternaku i ssać sok ze spodniej strony blaszki. Zostawiają klejącą spadzią, która przyciąga grzyby i mrówki, a silne występowanie szkodnika wyraźnie osłabia rośliny. Ślimaki za to szczególnie upodobały sobie młode siewki pasternaku i potrafią zniszczyć cały rządek w jedną noc.

Jak zapobiegać i zwalczać mszyce oraz ślimaki:

Myj mszyce silnym strumieniem wody
Wspieraj biedronki i bzygi sadząc w pobliżu kwiaty, np. nagietki
Zbieraj ślimaki wieczorem lub tuż po świcie
Stosuj naszą pułapkę na ślimaki lub rozłóż taśmy miedziane wokół grządki
Przy większej liczbie szkodników rozważ użycie produktów z kategorii przeciw owadom

Mączniak prawdziwy i inne choroby grzybowe na liściach pasternaku

Pod koniec sezonu na liściach pasternaku czasem pojawia się mączniak prawdziwy – białawy, mączysty nalot po górnej stronie blaszki. To rzadko zagrożenie dla samych korzeni, które już są dojrzałe, jednak silne porażenie może zahamować wzrost i obniżyć plon.

Jak zapobiegać mączniakowi:

Rozrzedzaj rzędy – pasternaki powinny rosnąć w odstępach, by powietrze mogło swobodnie krążyć
Nawadniaj tylko przy glebie, nie polewaj liści
Nawadniaj rano, by w ciągu dnia liście mogły obeschnąć
Unikaj przenawożenia azotem – miękkie, silnie rosnące liście łatwiej zapadają na choroby
Usuwaj silnie porażone liście, by ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby

Czasem można zaobserwować też mączniaka rzekomego – wtedy na górze liści pojawiają się jasne plamki, a spód pokrywa się szarawym nalotem. Zapobiegaj tak samo: zapewnij przewiew, regularnie podlewaj przy glebie, stosuj płodozmian.

Co naprawdę działa w profilaktyce?

Większości chorób pasternaku i ataku szkodników da się zapobiec, stosując dobre praktyki w ogrodzie:

Płodozmian: nie uprawiaj pasternaku i innych selerowatych na tym samym stanowisku przez 3–4 lata
Optymalna rozstawa: zostawiaj 8–15 cm odstępu pomiędzy roślinami, by zapewnić im przewiew
Regularne podlewanie i nawożenie: zestresowane rośliny chorują częściej
Siatka na owady: to najskuteczniejszy sposób na walkę z połyśnicą marchwianką
Porządek po sezonie: usuwaj resztki i stare liście z grządek

Pamiętaj – nadmierne nawożenie sprawia, że pasternaki są delikatniejsze i bardziej podatne na szkodniki oraz choroby grzybowe. Unikaj więc przenawożenia, zwłaszcza azotem!

Chcesz wiedzieć więcej o uprawie pasternaku?

Dobra profilaktyka chorób i szkodników zaczyna się już wtedy, kiedy planujesz uprawę. Jeśli chcesz jeszcze bardziej zgłębić temat pasternaku, sprawdź też nasze inne poradniki:

A jeśli szukasz nasion na nowy sezon, znajdziesz u nas ekologiczne i odporne nasiona pasternaku tutaj.