Przewodniki

Czym są grzyby?

Grzyby to żywe organizmy, które nie są ani roślinami, ani zwierzętami, lecz należą do własnego królestwa. Nie potrafią wytwarzać własnego pożywienia za pomocą światła słonecznego, jak robią to rośliny, lecz żyją z rozkładania i pobierania składników odżywczych z innej materii organicznej. Grzyb, który widzisz w runie leśnym lub na talerzu, to tylko niewielka część całego organizmu.

Grzyby występują niemal wszędzie: w ziemi, w martwym drewnie, w powietrzu i w kuchni. Drożdże, dzięki którym chleb rośnie, to grzyb, podobnie jak pleśń, która nadaje serowi pleśniowemu jego barwę.

Grzyby długo uważano za rośliny, ponieważ stoją w miejscu i rosną z ziemi. Dziś wiemy, że w rzeczywistości są bliżej spokrewnione ze zwierzętami. Ich ściany komórkowe zbudowane są z chityny, tej samej substancji co pancerze owadów, i podobnie jak zwierzęta muszą pobierać pożywienie z innych organizmów.

Jak zbudowany jest grzyb

Większości grzyba nie da się zobaczyć. Właściwy grzyb to sieć cienkich nici zwanych strzępkami, które razem tworzą grzybnię. Grzybnia rośnie przez ziemię, drewno lub liście i może rozprzestrzeniać się na duże obszary, pobierając przy tym składniki odżywcze.

Gdy warunki są odpowiednie, zwykle gdy jest wilgotno, a temperatura pasuje, grzybnia skupia się i wypuszcza owocnik. To właśnie owocnik nazywamy grzybem, a jego zadaniem jest rozsiewanie zarodników, które są odpowiednikiem nasion u grzybów. Zarodniki znajdują się w różnych miejscach w zależności od grzyba:

Na blaszkach, czyli cienkich listkach pod kapeluszem, np. u pieczarki i boczniaka
W porach, które przypominają gąbkę pod kapeluszem, np. u borowika
Na miękkich kolcach, np. u soplówki jeżowatej, która właśnie od nich wzięła swoją nazwę

Zarodniki są tak małe, że rozprzestrzeniają się z wiatrem, a jeśli trafią w miejsce ze składnikami odżywczymi i wilgocią, mogą wyrosnąć w nową grzybnię.

Czym żywią się grzyby?

Grzyby nie mają chlorofilu i dlatego muszą pozyskiwać pożywienie z zewnątrz. Robią to, wydzielając substancje, które rozkładają otaczający je materiał, aby mogły pobierać składniki odżywcze przez strzępki. Grzyby można z grubsza podzielić na trzy grupy według tego, czym się żywią.

Rozkładające

Wiele grzybów żywi się martwą materią organiczną, taką jak powalone drzewa, opadłe liście i resztki roślin. To naturalna ekipa sprzątająca i ważny powód, dla którego runo leśne nie zarasta starymi liśćmi i gałęziami. To również one pracują w twoim kompoście. Boczniaki, shiitake i pieczarki należą do tej grupy i dlatego można je uprawiać na drewnie, słomie lub zbożu.

Grzyby żyjące razem z roślinami

Inne grzyby żyją we współpracy z korzeniami drzew i roślin, co nazywamy mikoryzą. Grzyb pomaga roślinie pobierać wodę i składniki odżywcze z ziemi, a w zamian otrzymuje cukry, które roślina wytworzyła za pomocą światła słonecznego. Zdecydowana większość roślin uczestniczy w takiej współpracy. Kurka i borowik należą do tej grupy, a ponieważ potrzebują żywego drzewa, nie da się ich uprawiać w worku.

Pasożyty

Niektóre grzyby żyją kosztem żywych roślin lub zwierząt, osłabiając je przy tym. W ogrodzie wielu zna je w związku z różnymi chorobami roślin, np. mączniak na ogórkach, który objawia się jako biała, mączysta warstwa na liściach.

Od grzybni do grzybów na blacie kuchennym

Gdy uprawiasz grzyby w jednym z naszych zestawów do uprawy grzybów, śledzisz właśnie powyższy proces. Grzybnia już przerosła mieszankę drewna i zboża w worku do uprawy, a gdy go otworzysz i zapewnisz powietrze oraz wilgoć, grzyby wyrastają. Przeczytaj znacznie więcej o tym, jak zacząć, w naszym przewodniku po uprawie grzybów tutaj.

Jeśli chcesz przeczytać więcej o grzybach, przydatne mogą być też nasze inne przewodniki:

A jeśli masz ochotę zobaczyć grzybnię w pracy na własne oczy, możesz zacząć od zestawu z boczniakami lub zobaczyć wszystkie nasze zestawy do uprawy grzybów w sekcji uprawiaj grzyby samodzielnie tutaj.